Пәтер мен үйдегі желіге кабельдің қандай қимасын таңдау керек

Кабель қимасы электр сымдарының қызып кетпей қанша ток өткізетінін анықтайды. Тым жіңішке сым қызады, оқшаулағышы ескіріп, балқиды, ал бұл тұрғын үйлердегі өрттің жиі себептерінің бірі. Бұл мақалада пәтер мен үйдегі жарықтандыруға, розеткаларға, плитаға және басқа желілерге кабельдің қандай қимасын таңдау керектігін, мыстың алюминийден артықшылығын, қандай кабель алу керектігін, автоматтар мен ҚАҚ-ты қимаға қарай қалай таңдауға болатынын қарастырамыз және асүйдің электр желісін есептейміз.

Мыс па, әлде алюминий ме

Ескі пәтерлерде әлі де алюминий сымдар кездеседі, бірақ жаңа желі үшін таңдау біржақты — мыс.

ҚР ЭҚЕ (ПУЭ РК) тұрғын ғимараттардың ішкі желілері үшін мыс талсымды кабельдер мен сымдарды белгілейді; алюминий үлкен қималы кірмелер мен тарату желілеріне қалады. Ескі пәтерде әлі алюминий болса, жөндеу кезінде оны бұрамалар арқылы мыспен ұзартпай, толығымен ауыстырады.

Қандай кабель таңдау керек: ВВГнг-LS, ПВС, ШВВП

ВВГнг(А)-LS — тұрақты желіге

Қабырғалардағы, сылақ астындағы, гофрдағы және төбе артындағы желіге арналған негізгі кабель. Таңбалаудың мағынасы:

• В — талсымдардың ПВХ оқшаулағышы;
• В — ПВХ қабығы;
• Г — қорғаныш жабыны жоқ (ашық);
• нг(А) — шоғырлап төсегенде жануды таратпайды;
• LS — жанған кезде түтін мен газ бөлінуі төмендетілген.

Дөңгелек ВВГнг(А)-LS және жалпақ ВВГ-Пнг(А)-LS болады. Жалпақты жұқа сылаққа жасыру ыңғайлырақ, дөңгелек кабель қалқан мен қораптарға тығыздағыштар арқылы жақсырақ кіреді. Пәтерлер мен жеке үйлерге дәл нг(А)-LS орындалуын алады: индексі жоқ кәдімгі ВВГ кабелі өрт кезінде жанады және қатты түтіндейді.

ПВС және ШВВП — техниканы қосуға

ПВС сымы — қос ПВХ оқшаулағыштағы көп талшықты мыс талсымдары бар иілгіш сым. Одан ұзартқыштар мен тұрмыстық құралдардың баусымдарын жасайды. Жасырын тұрақты желіге ол арналмаған: көп талшықты талсымдарды ұштықтармен қысу қажет, әйтпесе түйіспе әлсірейді.

ШВВП сымы — шамдар мен қуаты аз құралдарға арналған жалпақ жеңіл баусым. Оны қабырғаға салмайды.

Қажетті қимадағы ВВГ кабелін, ПВС және ШВВП сымдарын таңдап, компаниялардың ұсыныстарын кабель және сым бөлімінде салыстыруға болады.

Неше талсым

Бір фазалы желіге үш талсымды кабель керек: фаза (L, қоңыр, қара немесе сұр талсым), нөл (N, көк) және қорғаныш өткізгіш (PE, сары-жасыл). Жерге тұйықтаусыз екі талсымды кабельді жаңа желіде қолданбайды. Жеке үйге үш фазалы кірме үшін — бес талсымды кабель.

Қималар мен рұқсат етілген токтар

ҚР ЭҚЕ сымдар мен кабельдер үшін талсым материалына, талсым санына және төсеу тәсіліне байланысты рұқсат етілген ұзақ токтарды береді. Төменде — ауада төселген ПВХ оқшаулағышты мыс үш және екі талсымды кабельге арналған мәндер, сондай-ақ үлгілік автомат пен желінің мақсаты.

Неліктен автомат рұқсат етілген токтан аз? Кестедегі мәндер +25 °C кезінде ауада төсеуге берілген. Қабырғада, гофрда, басқа кабельдермен шоғырда немесе жылытқыш астында кабель нашар салқындайды, және оның рұқсат етілген тогы төмендейді. Сондықтан 2,5 мм²-ге 25 А емес, 16 А автомат қояды. Егер кабель шоғырда немесе жылы жерде төселсе, қиманы бір саты үлкен алады.

Желі қуатын I = P / U формуласымен есептейді: мысалы, 2,2 кВт шәйнек 2 200 / 230 ≈ 9,6 А тұтынады. Қозғалтқыштары мен компрессорлары бар техника үшін (кондиционер, тоңазытқыш, сорғы) 0,8–0,9 қуат коэффициентін және іске қосу токтарын ескереді.

Ұзын желілер: кернеудің жоғалуы

Жеке үйде желілер ұзын болады — гаражға, моншаға, сорғыға дейін. Ұзын кабельде кернеу жоғалады, және қиманы ол бойынша да тексеру керек. Әдетте жоғалу 5 %-дан аспауына тырысады.

Мысал: гаражға дейін 40 м желі, ток 16 А, мыс 2,5 мм².

1. Екі талсымның кедергісі (бару және қайту): 2 × 40 × 0,0175 / 2,5 = 0,56 Ом.
2. Кернеудің жоғалуы: 16 × 0,56 ≈ 9 В, яғни 9 / 230 ≈ 3,9 %.
3. 5 % шегінде қаламыз. 1,5 мм² қимада жоғалу шамамен 6,5 % болар еді — бұл тым көп.

Қимаға қарай автоматтар мен ҚАҚ

Басты ереже: автомат құралды емес, кабельді қорғайды. Оның номиналын кабель қимасына қарай сым қызып кеткенге дейін желіні ажырататындай етіп таңдайды. Егер 2,5 мм² желіге «өшіп қалмас үшін» 25 А автомат қойса, кабель қызады, ал автомат іске қосылмайды.

• Автоматты ажыратқыш — артық жүктемеден және қысқа тұйықталудан қорғайды. Пәтерлер мен үйлер үшін әдетте C сипаттамасын алады; өте ұзын желілер үшін — B.
• ҚАҚ (қорғаныстық ажырату құрылғысы) — ток корпусқа немесе адам денесі арқылы ағып кеткенде желіні ажыратады. Розетка топтары мен ылғалды бөлмелер үшін — 30 мА баптау, жуынатын бөлменің жеке желісі үшін 10 мА рұқсат етіледі. ҚАҚ-тың номиналды тогын оның алдында тұрған автомат номиналынан немесе одан кейінгі автоматтардың қосындысынан кем алмайды.
• Дифавтомат — бір корпустағы автомат пен ҚАҚ. Жеке желіні — мысалы, пісіру панелін немесе кір жуғыш машинаны — қорғап, қалқандағы орынды үнемдеу керек болғанда ыңғайлы.
• Жеке үйге кірмедегі өртке қарсы ҚАҚ 100–300 мА ескі немесе зақымданған желідегі ағып кетулерден қорғайды.

Автоматты ажыратқыштар, ҚАҚ, дифавтоматтар және электр қалқандары қалқан жабдығы бөлімінде жинақталған.

Тұрмыстық техника жүктемелерінің кестесі

Қуаттар шамамен берілген — нақты мән құралдың тақташасында немесе төлқұжатында көрсетілген.

Асүй желісін есептеу мысалы

Қуаты 7,2 кВт индукциялық пісіру панелі, 3,0 кВт духовка, 2,0 кВт ыдыс жуғыш машина, 2,2 кВт шәйнек, 1,2 кВт кофе машинасы, 1,2 кВт микротолқынды пеш, 0,9 кВт тостер, 0,3 кВт тоңазытқыш, 0,2 кВт сорғыш және жарығы бар асүй.

1. Пісіру панелі — жеке желі.
Ток: 7 200 / 230 ≈ 31,3 А. ВВГнг(А)-LS 3 × 6 кабелі (рұқсат етілген ток 42 А), 30 мА C32 дифавтомат. Панельге — 32 А күштік розетка немесе қысқыш қорап.

2. Духовка — жеке желі.
Ток: 3 000 / 230 ≈ 13 А. 3 × 2,5 кабель, C16 автомат.

3. Ыдыс жуғыш машина — жеке желі.
Ток: 2 000 / 230 ≈ 8,7 А. 3 × 2,5 кабель, C16 автомат.

4. Үстел үстіндегі розеткалар — екі топ.
Егер шәйнек, кофе машинасы, микротолқынды пеш пен тостер бірге қосылса: 2,2 + 1,2 + 1,2 + 0,9 = 5,5 кВт, бұл 5 500 / 230 ≈ 24 А — бір 16 А тобы көтере алатыннан көп. Бөлеміз:

• 1-топ — шәйнек пен кофе машинасы: 3,4 кВт, шамамен 14,8 А, 3 × 2,5 кабель, C16 автомат;
• 2-топ — микротолқынды пеш, тостер, тоңазытқыш және сорғыш: 1,2 + 0,9 + 0,3 + 0,2 = 2,6 кВт, шамамен 11,3 А, 3 × 2,5 кабель, C16 автомат.

5. Жарықтандыру. 3 × 1,5 кабель, C10 автомат.

6. ҚАҚ. 1 және 2 розетка топтары — 30 мА бір 40 А ҚАҚ арқылы (16 + 16 = 32 А, 40 А-дан аз). Духовка мен ыдыс жуғыш — 30 мА екінші 40 А ҚАҚ арқылы.

Асүйдің жиынтық қуаты — шамамен 18 кВт, бірақ бәрі бірден дерлік ешқашан жұмыс істемейді. Маңыздысы басқа: техникалық шарттар бойынша пәтерге бөлінген қуат көбіне 7–15 кВт құрайды, сондықтан қуатты пісіру панелін қоймас бұрын кірме автоматы мен кірме қимасын тексеріңіз. Көптеген индукциялық панельдерде тұтынатын қуатты бағдарламалық түрде шектеуге болады.

Қабырғадағы кабельді гофрға немесе кабель арнасына төсейді, тармақтарды бұрамамен емес, тарату қораптарында қысқыштармен жасайды. Кабельге арналған гофр, кабель арналары, қысқыштар мен ұштықтар — кабель керек-жарақтары бөлімінде, розеткалар, ажыратқыштар мен тарату қораптары — электр орнату бұйымдары бөлімінде.

Сатып алғанда кабельді қалай тексеру керек

• Таңбалаудан МЕМСТ іздеңіз. МЕМСТ 31996-2012 бойынша кабель көрсетілген қимаға сәйкес келеді; техникалық шарттар бойынша жасалған бұйымдардың қимасы кейде төмендетілген болады.
• Талсым диаметрін штангенциркульмен өлшеңіз. Қима = 3,14 × d² / 4. 1,5 мм² үшін талсым диаметрі шамамен 1,38 мм, 2,5 мм² үшін — шамамен 1,78 мм, 4 мм² үшін — шамамен 2,26 мм, 6 мм² үшін — шамамен 2,76 мм.
• Талсымды тексеріңіз. Ол бүкіл қалыңдығы бойынша мыс болуы тиіс, «мыс жалатылған» алюминийсіз: мұндай сым жеңілірек және кесіндісі күміс түсті.
• Оқшаулағыш — серпімді, иілгенде сынбайды, талсымды жыртпай оңай алынады.

Электр желісіне арналған толық ассортимент — кабельден қалқандар мен розеткаларға дейін — электрика бөлімінде жинақталған.

Жиі кездесетін қателер

• «Өсуге» арналған автомат. 2,5 мм² кабельдегі 25 А автомат желіні қызып кетуден қорғамайды.
• Бүкіл асүйге бір желі. Шәйнек, духовка мен ыдыс жуғыш бірге топты шамадан тыс жүктейді, автомат үнемі өшеді немесе, одан да жаманы, кабель қызып кетеді.
• Қораптардағы бұрамалар. Уақыт өте келе түйіспе тотығып, қызады. Қысқыштармен немесе гильзалармен қысып жалғайды.
• Қабырғадағы ПВС немесе ШВВП. Баусымдар тұрақты жасырын төсеуге есептелмеген.
• Жерге тұйықтау мен ҚАҚ-сыз желі. Корпусқа тесіп өткенде екі талсымды кабель мен PE түйіспесі жоқ розеткалар адамдарға қауіпті.
• Мыс пен алюминийді тікелей жалғау. Жұп тотығып, түйіспе күйіп кетеді; онсыз болмаса, арнайы қысқыштарды пайдаланады.

Сұрақтар мен жауаптар

Розеткаларға кабельдің қандай қимасын таңдау керек?

Пәтердегі кәдімгі розетка топтарына — 16 А автоматы және 30 мА ҚАҚ бар 3 × 2,5 мм² мыс кабель. Қуатты құралдарды, мысалы духовка мен ыдыс жуғышты, жеке желілерге шығарады.

Жарықтандыруға кабельдің қандай қимасын таңдау керек?

10 А автоматы бар 3 × 1,5 мм² мыс кабель. Пәтердің жарықдиодты жарықтандыруы аз тұтынады, және бұл қима үлкен қормен жетеді.

Электр плитаға немесе пісіру панеліне қандай кабель керек?

Қуаты 6–7,5 кВт плитаға немесе панельге — 32 А автоматы немесе дифавтоматы бар 3 × 6 мм² мыс кабель. Үш фазалы қосу үшін — өндірушінің сұлбасы бойынша бес талсымды кабель.

Пәтерде алюминий кабельді пайдалануға бола ма?

Жаңа ішкі желі үшін ҚР ЭҚЕ мысты белгілейді. Алюминий кірмелерде және үлкен қималы тарату желілерінде рұқсат етіледі.

Пәтерге кірмеге кабельдің қандай қимасын таңдау керек?

Әдетте 40 А-ге дейінгі бір фазалы кірмеге 10 мм² мыс кабель. Нақты қима техникалық шарттар бойынша бөлінген қуат пен желі ұзындығына байланысты.